Perła nadmorskich uzdrowisk
Wpisany przez Zbigniew Piotr Kotarba    środa, 08 sierpnia 2012 06:52    PDF Drukuj Email

altHistoria kołobrzeskiego uzdrowiska jest długa, barwna i obfituje w wiele ciekawych wydarzeń. Co ciekawe – miasto pełniło też rolę wojskowej stolicy Niemiec. 

Do początku XIX w. publiczne kąpiele morskie uważane były za coś nagannego. W szkołach i kościołach porównywano je do rozpusty i nadużywania alkoholu. Wskazywano nawet na ich szkodliwość dla zdrowia. Właściwości lecznicze kąpieli w wodzie morskiej odkryli Anglicy i tam też powstały pierwsze kąpieliska. W Kołobrzegu pierwszym znanym z nazwiska kuracjuszem był Hans Heinrich von Held, radca celny z Poznania, odbywający w 1802. roku karę aresztu w kołobrzeskiej twierdzy. Po powrocie do domu wydał książeczkę, w której opisywał swój pobyt w Kołobrzegu. Pisał w niej m.in.: "(...) Tutaj kapałem się trzysta razy w morzu. Nabrałem chęci do życia i chodzenia po świecie. Jestem przekonany, że zdrowie zawdzięczam falom Morza Bałtyckiego (...)". Do Kołobrzegu coraz liczniej przybywają goście na leczenie i wypoczynek. Warunki są trudne, przyjeżdżano tu nawet ze służbą i własnymi krowami, by zapewnić sobie świeże mleko. Status twierdzy utrudnia stworzenie kąpieliska z prawdziwego zdarzenia. Mimo utrudnień powstają wydzielone kąpieliska dla pań i panów. Na starych rycinach możemy zobaczyć ludzi, którzy nieco wstydliwie korzystają z kąpieli morskich. Używano specjalnych wózków kąpielowych lub łodzi. Dopiero trochę dalej od brzegu morskiego kąpiący schodzili do wody.

alt

Plaża początkowo była miejscem życia towarzyskiego, spacerów, rozmów i gier, a nie opalania się. Na plażach wykładano drewniane chodniki, po których spacerowali plażowicze, do siedzenia służyły drewniane ławki. Pierwsze kosze plażowe zbudował w 1883 r. rzemieślnik  z Rostocku. Stroje plażowe odbiegały od dzisiejszych. Na strój pań składały się obszerne pantalony, gorset, bluzka, tunika oraz specjalne plażowe trzewiczki. Zmiana stroju nastąpiła dopiero z początkiem XX. wieku, wówczas elegantki nosiły spodnie poniżej kolan, tunikę, gorset i pończochy. Panowie paradowali po plaży w kolorowych lub pasiastych strojach (zebra), okrywających korpus i nogi do kolan. Rewolucyjne zmiany nastąpiły po pierwszej wojnie światowej. Strój plażowy odsłonił wreszcie nogi i dekolt. Warto wiedzieć, że dopiero przed pięćdziesięciu laty na plażach zapanowały stroje bikini. Stare zapisy informują, że podglądanie pań na plaży kołobrzeskiej było karane. Kary były wysokie, lecz nie odstraszały podglądaczy. W 1830 r. mistrz murarski Gottlieb Keutel zakłada w Kołobrzegu pierwszy zakład kąpieli solankowych przy obecnej ulicy I Armii Wojska Polskiego. Najwyraźniej miał głowę nie od parady, skoro zaczął ciągnąć zyski kąpiąc ludzi w drewnianych wannach. Jednak za ojca lecznictwa uzdrowiskowego uważany jest dr Moses Behrend, który po zakupie od Keutela wszystkich urządzeń, rozpoczął - jako lekarz balneolog - profesjonalne leczenie ludzi. W 1832 r. założono w Kołobrzegu Towarzystwo Upiększania Miasta, przekształcone w późniejszym czasie w Towarzystwo Kąpielowe. Kołobrzeg upodabnia się do innych miast uzdrowiskowych. Powstają zakłady kąpieli solankowych i ciepłych kąpieli morskich. Wprowadza się, jako środek leczniczy, picie solanek. Spożywano także serwatkę owczą - żentycę. Wprowadzano do kuracji pitnej ponadto przefiltrowaną wodę morską. W 1859 roku do Kołobrzegu zostaje doprowadzona kolej, przez co uzdrowisko zaczyna się rozwijać coraz bardziej dynamicznie. Właściwy rozwój uzdrowiska nastąpił dopiero po 1872 roku, kiedy miasto utraciło status twierdzy. Następuje metamorfoza: miasto przekształca się w kurort. Zasypuje się rowy forteczne wytycza nowe ulice i zieleńce.

alt

Tereny, którymi do tej pory dysponowało wojsko, wykorzystuje się do budowy hoteli, pensjonatów i zakładów zdrojowych. Powołano dyrekcję uzdrowiska, do dyspozycji gości zatrudniano służbę uzdrowiskową - łatwo rozpoznawalną po charakterystycznych czerwonych czapkach. Kiedy Kołobrzeg stał się znanym uzdrowiskiem, rada miejska na czele z burmistrzem Joachimem Kummertem postanowiła zrealizować największą inwestycję uzdrowiskową na miarę kurortu o renomie światowej. W 1899 r. oddano do użytku dom zdrojowy, nazwany Pałacem Nadbrzeżnym. Materiały, z jakich został zbudowany, były najwyższej jakości, wyposażenie najnowocześniejsze z możliwych. Sanatorium - olbrzym zbudowano w stylu renesansu niemieckiego, więc wyglądało jak okazały pałac. O jego wielkości niech zaświadczy to, że posiadał salę na 1000 miejsc. Do długiej listy zbudowanych obiektów należy zaliczyć kościół katolicki p.w. św. Marcina wraz z jego zapleczem: szkołą, domem parafialnym i zakładem solankowym, gdzie stosowano różne zabiegi. Obiekt został zbudowany przez Polaków, świadczył o naszym wkładzie w rozwój Kołobrzegu. Przez ewangelików nazywany był "Kołobrzeskim Watykanem". Piękniała nie tylko dzielnica uzdrowiskowa, lecz wraz z nią i miasto. Ukoronowaniem zbiorowego wysiłku mieszkańców miasta było przyznanie Kołobrzegowi przez obradujący tu w 1911 r. międzynarodowy kongres do spraw lecznictwa, rangi uzdrowiska pierwszej kategorii. Okres prosperity uzdrowiska przerwała pierwsza wojna światowa. Na czas wojny Kołobrzeg stał się szpitalem wojskowym.

Obiekty zdrojowe zostały zamienione w lazarety. Po zakończeniu wojny w 1919. roku Kołobrzeg pełnił nawet funkcje wojskowej stolicy Niemiec. W obiektach zdrojowych rozlokował się sztab feldmarszałka Paula von Hindenburga. Kiedy umilkły armaty, miasto powtórnie wraca do swojej roli. Szczyt popularności osiągnął Kołobrzeg w latach międzywojennych. Zyskał wówczas miano "Perły Bałtyku" i "Ostendy Bałtyku". W tym miejscu należy zaznaczyć, że te zaszczytne nazwy zostały nadane nie przez urzędników, a przez kuracjuszy. W 1938 r. wśród 125 "badów" (uzdrowisk) w Niemczech, kołobrzeski kurort uplasował się na pierwszym miejscu. Tuż przed drugą wojną światową liczba kuracjuszy w Kołobrzegu wyniosła 46 tysięcy. Tak jak podczas I wojny światowej, miasto podczas II wojny stało się szpitalem wojskowym. W czasie działań wojennych uzdrowisko zostało zniszczone w 90 %. Przetrwały tylko nieliczne obiekty. 

Systematyczną działalność uzdrowisko rozpoczęło już w 1952 roku, kiedy w ocalałych, wyremontowanych poniemieckich budynkach oddano do użytku sanatorium dziecięce "Słoneczko". Dzisiaj uzdrowisko dysponuje szeregiem obiektów szpitalno - uzdrowiskowych, sanatoriów i zakładów przyrodoleczniczych. W strefie uzdrowiskowej znajdują się obiekty, które mają różnych właścicieli. Można tu jednorazowo przyjąć kilkanaście tysięcy kuracjuszy i wczasowiczów. 

alt

Walory uzdrowiskowe Kołobrzegu wyznaczają warunki naturalne: morze, klimat, nasłonecznienie, solanki (także ogólnodostępne, dość powszechnie odwiedzane i wykorzystywane źródło nad brzegiem rzeki Parsęty) i złoża borowiny. Dzięki temu kurort łączy leczenie środkami mineralnymi z leczniczymi właściwościami morza i klimatu. W miesiącach letnich można korzystać z kąpieli morskich i słonecznych. W innych porach roku wykosztuje się pro zdrowotne właściwości klimatu. Wiatry nadmorskie wytwarzają aerosol wykorzystywany w leczeniu górnych dróg oddechowych. Niewątpliwym walorem uzdrowiska są solanki i borowina, które również wykorzystuje się w bazie zabiegowej. Kołobrzeg jest największym polskim uzdrowiskiem. Leczeni są tu pacjenci, których dotknęły choroby układu oddechowego, krążenia, reumatologiczne, przemiany materii i inne. Dzięki walorom lecznictwa uzdrowiskowego prowadzi się tu również dla dzieci z regionów ekologicznie zagrożonych tzw. "zielone szkoły". Wypoczynek i atrakcje turystyczne, połączone z leczeniem w kołobrzeskim uzdrowisku, to najlepszy sposób na odnowę sił psychicznych i fizycznych.
W Kołobrzegu regularnie inwestuje się w bazę zabiegową, w powstawanie nowych miejsc sanatoryjnych i sanatoryjno – wypoczynkowych oraz obiektów SPA. Uzdrowisko to nie tylko odnowa biologiczna i rekreacja, ale też miejsce, gdzie odbywają się różnego rodzaju imprezy kulturalne i rozrywkowe.

W artykule wykorzystałem materiały zawarte na oficjalnej stronie internetowej miasta oraz bezpłatnego wydawnictwa Miasto Kołobrzeg.


Poprawiony ( czwartek, 06 września 2012 19:32 )