Żnińskie wąskie tory
Wpisany przez Zbigniew Piotr Kotarba    środa, 24 lipca 2019 19:35    PDF Drukuj Email

Aktualnie długość tej linii kolejowej będącej chlubą województwa kujawsko - pomorskiego wynosi jedynie 12 kilometrów. Jej historia sięga końca XIX wieku, kiedy to została wybudowana by połączyć Żnin z m.in. Wenecją, Biskupinem i Gąsawą. Obecnie jest jedną z atrakcji turystycznych tego regionu udokumentowanych na zdjęciach dzięki blogowi Katarzyny Paluszkiewicz mojapasja fotografia.



Żnińska Kolej Powiatowa czyli linia wąskotorowa o 600 milimetrowym rozstawie szyn, rozpoczęła swoją działalność w 1894 roku. Powstała, by połączyć ze sobą kilka miejscowości i ułatwić przemieszczanie się mieszkańców Żnina, Wenecji, Biskupina, Gąsaw, a także sąsiednich miejscowości.

Linia kolejowa wąskotorowa powstała dzięki strategicznym decyzjom władz wojsk kolejowych w Berlinie. Jednostka stacjonująca na tym terenie otrzymała rozkaz wybudowania w pełni funkcjonującej kolei. Początkowo ciuchcia miała kursować do trzech miejscowości znajdujących się w okolicy Żnina. Przewidywano połączenia do Ośna przez Rydlewo, Wenecję, Biskupin, Grochowiska, Księże, Rogowo i Rzym (cała trasa miała mieć blisko 32 kilometry długości).

Pierwszy odcinek do Rogowa otworzono 1 lipca 1894 roku, natomiast pozostałą część trasy blisko rok później. Kolejne odcinki do miejscowości Ostrówce i Obiecanów były otwierana sukcesywnie (pierwszy w 1908, a drugi w 1911 roku).

Łącznie ciuchcia pokonywała blisko 80 kilometrów ze średnią prędkością 20-25 km/h. Obok ruchu pasażerskiego kolej spełniała również funkcję transportu towarów do śródlądowego portu we wspomnianych Ostrówcach.

W czasach świetności tabor kolei liczył 10 parowozów i kilkanaście wagonów, a sama kolej była jednym z największych pracodawców w regionie Pałuk.


alt


Budowa sieci połączeń kolejowych na tym terenie nie była łatwym przedsięwzięciem inżynierskim. Z racji dużej ilości jezior, pagórkowatego i podmokłego terenu nie było możliwe wybudowanie normalnotorowej linii kolejowej. Zaletą wąskotorówki były też niskie koszty budowy i późniejszej eksploatacji. Pagórkowaty teren dostał więc prezent w postaci sprawnie działającą kolei. Jednak mieszkańcy nie nacieszyli się nią zbyt długo. W 1938 roku zostało zawieszone połączenie Rydlewo - Ostrowce, które pięć lat później przywrócił niemiecki okupant.


alt


Po wojnie, w okresie PRL, Polskie Koleje Państwowe prowadziły politykę polegającą na całkowitej likwidacji większości wąskotorowych linii kolejowych. Dotknęło to również żnińskiej wąskotorówki, bo w 1962 roku zawieszono kursy pasażerskie. Decyzja ta była podyktowana wzrastającą popularnością połączeń autobusowych i nierentownością kolei.

Dekadę później rozpoczęła się kompleksowa likwidacja poprzez rozbiórkę odcinków Sarbinowo - Ośno i Obiecanowo - Żużoły. W 1978 roku rozebrany został długi na 9 kilometrów odcinek łączący Rydlewo i Ostrówce.


alt


W 2009 roku kolej zostaje sprywatyzowana, a niemal pięć lat później podpisane zostaje porozumienie, którego sygnatariuszami zostają: Urząd Marszałkowski oraz pozostałe samorządy będące współudziałowcami spółki. W myśl tej umowy działalność Żnińskiej Kolei Powiatowej odbywać się będzie w ramach funkcjonującego Muzeum Kolei Wąskotorowej w Wenecji, będącego oddziałem Muzeum Ziemi Pałuckiej w Żninie.

Wymierny, pozytywnym skutkiem tych decyzji było stworzenie lokalnej atrakcji turystycznej w postaci wakacyjnych kursów turystycznych wąskotorówką na trasie Żnin - Wenecja - Biskupin - Gąsawa i zorganizowanie np. w 2015 roku Żnińskiej Parady Parowozów.


W pracy nad tekstem czerpałem informacje z Wikipedii i strony Muzeum. Zdjęcia pochodzą z bloga Katarzyny Paluszkiewicz mojapasja fotografia.

Autor: Bartosz Popadiak

Poprawiony ( środa, 21 sierpnia 2019 20:10 )