To niezwykłe muzeum
Wpisany przez Zbigniew Piotr Kotarba    poniedziałek, 26 listopada 2018 12:33    PDF Drukuj Email

altMuzeum w Kluczborku warto odwiedzić. Znajdziemy tam nie tylko eksponaty związane z patronem placówki, Janem Dzierżonem, ale też zbiory dotyczące historii tych terenów, pamiątek archeologicznych czy etnografii. Muzeum mieści się w budynku, który pierwotnie był zamkiem, jednak w latach późniejszych został wielokrotnie przebudowywany, tracąc pierwotny wygląd.


W 1959 roku w Kluczborku swoją działalność zainaugurowało Muzeum im. Jana Dzierżona. Na początku było ono Oddziałem Muzeum Śląska Opolskiego w Opolu. W 1962 roku przekształcone zostało w muzeum regionalne. Na swoją siedzibę otrzymało użytkowany do dziś budynek. Siedziba Muzeum im. Jana Dzierżona wraz z przylegającą do niego wieżą ciśnień, wyróżnia się w zabudowie Kluczborka.
Jest to budynek dwupiętrowy, z wysokim poddaszem, postawiony na planie prostokąta o wygiętych dłuższych bokach. Jego fundamenty i przyziemie są przedłużeniem miejskiego muru obronnego, którego zachowane fragmenty przylegają od południa do wieży. Budynek stoi poprzecznie w stosunku do obecnie biegnącej pod nim ulicy, wychodzącej z północno-wschodniego narożnika rynku.
Pod koniec XIII wieku istniał tu dwór książęcy, a pierwszy murowany zamek powstał prawdopodobnie pod koniec XIV wieku. W 1590 roku została wzniesiona przez książąt brzeskich budowla piętrowa o gotyckich oknach. Pod koniec XVII wieku zamek uległ ruinie, a w 1720 roku przebudowany był na siedzibę administracji kluczborskich dóbr cesarskich. W 1854 roku budynek otrzymał drugą kondygnację, mieścił się tutaj urząd skarbowy, a następnie sądy różnej instancji. W 1907 roku dawna wieża zamkowa została przebudowana na wieżę ciśnień, otrzymując nowy dwustopniowy dach namiotowy. W latach 1931 – 1932 miały miejsce skomplikowane prace budowlane, bowiem wyburzono fragmenty części dolnej budynku, zwanego wówczas dawnym zamkiem, aby poprowadzić pod nim ulicę, usprawniając tym samym komunikację w mieście.
Patronem placówki jest ks. dr Jan Dzierżon, będący jednym z pionierów racjonalnej hodowli pszczelej. Znany jest nie tylko jako odkrywca praw rządzących rozwojem rodziny pszczelej, ale również jako pszczelarz – praktyk, popularyzator, społecznik i naukowiec. Swoją działalność prowadził o odkrycia naukowe i wynalazki techniczne.

alt

Jan Dzierżon urodził się 16 stycznia 1811 roku w polskiej rodzinie w Łowkowicach jako syn rolników Szymona i Marii z domu Jantos. Po ukończeniu szkoły parafialnej w Łowkowicach, uczęszczał kolejno do szkoły miejskiej w Byczynie, przykatedralnej oraz gimnazjum św. Macieja we Wrocławiu, a następnie studiował na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Wrocławskiego. Po otrzymaniu święceń kapłańskich w 1834 roku , został wikarym we wsi Siołkowice koło Opola, a w latach 1835 - 1868 proboszczem niewielkiej parafii rzymskokatolickiej w Karłowicach koło Brzegu.
Obok pracy duszpasterskiej zajmował się hodowlą pszczół, prowadząc obserwacje i badania. Propagował nie tylko zasady racjonalnej gospodarki pszczelej, swoje odkrycia lecz także samą hodowlę pszczół przynoszącą liczne korzyści człowiekowi. Publikował artykuły i prace popularno-naukowe, współpracował z organizacjami pszczelarskimi, uczestniczył w wielu wystawach i zjazdach pszczelarzy. W roku 1868 zrezygnował z probostwa w Karłowicach, zajmując się wyłącznie pszczelarstwem. W 1884 roku powrócił w rodzinne strony i zamieszkał ze swoim bratankiem Franciszkiem na tzw. Granicach Łowkowskich, gdzie wspólnie prowadzili pasiekę.
Jan Dzierżon zmarł 26 października 1906 roku i pochowany został na cmentarzu parafialnym w Łowkowicach.
Do najważniejszych osiągnięć ks. dra Jana Dzierżona, stanowiących podstawy racjonalnego pszczelarstwa należy zaliczyć m.in. uruchomienie gniazda pszczelego poprzez zastosowanie snóz (tj. listewek z zaczątkiem plastra pszczelego), zbudowanie rozbieralnego ula skrzynkowego oraz odkrycie partenogenezy /dzieworództwa/ pszczół.

alt

Warto dodać, że rządy wielu krajów nadały Janowi Dzierżonowi wysokie odznaczenia państwowe, liczne związki pszczelarskie przyznały mu medale i dyplomy. Podsumowaniem Jego pracy, jako biologa odkrywcy i reformatora pszczelarstwa, było otrzymanie tytułu doktora honoris causa na Uniwersytecie w Monachium w 1872 r.
W Muzeum prowadzonych jest kilka działów, w tym zbiory dzierżonowski mające w swojej kolekcji m.in. rękopisy Jana Dzierżona /w języku polskim i niemieckim, dyplomy odznaczeń państwowych i nadań honorowego członkowstwa związków pszczelarskich, medali i nagród, medale i odznaczenia honorowe, publikacje pszczelarskie, listy od pszczelarzy, organizacji pszczelarskich, redakcji gazet i wydawnictw,  ule, fotografie rodzinne, meble i inne pamiątki.
Dział Historii gromadzi zabytki archiwalne, dokumenty związane z regionem oraz wytwory kultury materialnej minionych okresów historycznych. Dział Archeologii obejmuje zabytki pozyskane przede wszystkim z własnych badań archeologicznych prowadzonych na terenie gmin: Kluczbork, Byczyna i Wołczyn, datowane od środkowej epoki kamienia /ok.8 000 lat p.n.e./ do czasów nowożytnych /XVII/XVIII wiek/ a Dział Etnografii gromadzi zabytki kultury ludowej Ziemi Kluczborskiej i obszarów przyległych. Znajdziemy tam m.in. stroje kobiece, elementy wyposażenia mieszkań, narzędzia używane w gospodarstwie domowym związane z przygotowaniem pożywienia, utrzymaniem czystości, obróbką surowców.

alt

Muzeum ma swoją siedzibę przy ulicy Zamkowej 10 w Kluczborku.
Tekst powstał w oparciu o stronę internetową Placówki.


Poprawiony ( poniedziałek, 14 stycznia 2019 20:14 )